Tor browser nu beschikbaar voor Android

De browser van Tor Project, waarmee volledig anoniem op het internet kan worden rondgekeken, is beschikbaar voor Android.

De Tor-browser is gebaseerd op Mozilla’s Firefox, maar dan met een hoop privacymogelijkheden. De browser laat bijvoorbeeld geen cookies achter.

Er komt echter geen versie van de browser voor iOS, wegens beperkingen van Apple. Er zijn wel alternatieve Tor browsers voor iOS, zoals de Onion Browser.

Tor browser nu beschikbaar voor Android

De browser van Tor Project, waarmee volledig anoniem op het internet kan worden rondgekeken, is beschikbaar voor Android.

De Tor-browser is gebaseerd op Mozilla’s Firefox, maar dan met een hoop privacymogelijkheden. De browser laat bijvoorbeeld geen cookies achter.

Er komt echter geen versie van de browser voor iOS, wegens beperkingen van Apple. Er zijn wel alternatieve Tor browsers voor iOS, zoals de Onion Browser.

‘Veertig procent van de Nederlanders weet niet dat Google persoonsgegevens opslaat’

Veertig procent van de door de Repuatiefabriek ondervraagde Nederlanders is zich niet bewust van het feit dat Google allerlei persoonsgegevens opslaat.

Sinds de invoering van de AVG zijn bedrijven verplicht om inzicht te geven in de data die zij opgeslagen hebben van specifieke gebruikers. Ook Google doet dat, maar dat heeft niet tot een groter bewustzijn van consumenten geleid.

In tegendeel: Ruim 40 procent van de ondervraagde respondenten heeft altijd GPS aanstaan, waardoor gegevens over een specifieke locatie door Google kunnen worden geregistreerd. Dat is bij 26 procent van de respondenten niet eens bekend.

Dat mobiele applicaties ook toegang hebben tot persoonlijke gegevens was bij ruim 20 procent van de ondervraagden onbekend. 60 procent heeft meer dan drie apps geïnstalleerd op de telefoon gebruik maken van bepaalde persoonlijke gegevens. Google houdt verfer ook het zoekgedrag op YouTube bij, en 25 procent vindt het ‘confronterend’ om te weten dat Google dat doet.

Ruim 77 procent verwijdert wel eens zijn eigen zoekgeschiedenis. Bijna 50 procent zou er niet comfortabel mee zijn als hun partner toegang zou hebben tot dezelfde gegevens. Daarnaast zijn we wel vrij nieuwsgierig naar de zoekopdrachten van onze partner; 33 procent snuffelt wel eens in de zoekgeschiedenis van hun partner.

Voor het onderzoek hebben 1660 respondenten hebben via internet een vragenlijst ingevuld.

Foto Pixabay

Bits of Freedom: stop met grootschalig lekken van persoonsgegevens bij real time bidding

Bits of Freedom wil dat het grootschalig lekken van persoonsgegevens bij advertentieveilingen een halt wordt toegeroepen. Dagelijks belanden op deze manier gegevens van nietsvermoedende internetgebruikers in handen van allerlei partijen zonder enige vorm van effectieve controle of transparantie, stelt de organisatie die zegt op te komen voor internetvrijheid. Bits of Freedom verzoekt vandaag de Autoriteit Persoonsgegevens om hiertegen handhavend op te treden.

Real time bidding (RTB) is een geautomatiseerde veilingmethode waarbij advertentieruimte op websites in een fractie van een seconde en zonder menselijke tussenkomt verkocht wordt aan adverteerders.

Elke keer wanneer iemand een website bezoekt die gebruik maakt van RTB, worden er via een zogenoemd bid request persoonlijke gegevens gedeeld met tientallen zo niet honderden bedrijven. Die gegevens kunnen onder andere bestaan uit informatie over je exacte locatie, wat je online leest, luistert of kijkt, gevoelige informatie over je gezondheid of seksueel gedrag, en unieke codes waarmee op lange termijn een uniek profiel kan worden opgebouwd.

Een groot probleem is volgens Bits of Freedom dat er nauwelijks zicht of controle is op wat er met al die persoonsgegevens gebeurt. Of alle partijen die op deze manier gegevens ontvangen hier ook op een correcte manier mee omgaan is nauwelijks te controleren.

Het druist in tegen belangrijke principes uit de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG), zoals de verplichting om persoonsgegevens goed te beveiligen en transparant te zijn over hoe je persoonsgegevens gebruikt en deelt.

Op de achtergrond zijn er allerlei bedrijven betrokken bij RTB. Maar in deze sector staan twee standaarden centraal. Het RTB-raamwerk van Google, Authorized Buyers, en het raamwerk van de brancheorganisatie voor digitale marketing IAB, OpenRTB. Beide partijen schuiven volgens BOF echter iedere verantwoordelijkheid van zich af, terwijl ze met hun standaarden een centrale rol spelen in de ongecontroleerde verspreiding van persoonsgegevens via real time bidding.

Bits of Freedom vindt dat Google en de IAB niet weg kunnen lopen van hun verantwoordelijkheid. Zij vraagt de privacytoezichthouder om hun rol binnen de sector daarom extra onder de loep te nemen.

Is Google Chrome’s laatste update een geval van ‘Stel geen vragen, hoor geen leugens?’

“There are three types of lies: lies, damn lies and statistics.” Een beroemd gezegde, gepopulariseerd door Mark Twain. Hoewel hij de zin toeschreef aan politicus Disraeli, blijft de werkelijke oorsprong ervan omstreden. Misschien zit er ergens een grap in, of is het citaat zelf verkeerd geciteerd. Het voelt in ieder geval niet misplaatst in 2019.

Op de een of andere manier werd het democratiseren van alle kennis van de wereld gemuteerd tot een strijd tegen nepnieuws. En voor adverteerders werd een grotere verantwoordelijkheid en ROI – althans op bepaalde grote videowebsites – een onmogelijk spel van het vermijden van associaties met complottheorieën en extremisten.

Als we even teruggaan naar Twain (of is het Disraeli?); misschien wilde hij ons dit vertellen – soms moeten zelfs de meest serieuze, schijnbaar eervolle bedoelingen nog een keer worden bekeken.

De verkruimeling van de Chrome Cookie

Onlangs kondigde Google hun reactie aan op soortgelijke stappen van Apple’s Safari en Mozilla’s Firefox-browsers. Er komt een nieuwe Chrome-update aan die ad targeting zou kunnen beperken – via gebruikers die zich afmelden voor diverse third party cookies. Het deel dat nog ontbreekt, is hoe dat precies in de praktijk zal werken – feiten die Google nog niet heeft bekendgemaakt.

Het internet zoals we het vandaag de dag kennen, kwam grotendeels met een belofte. Als gebruiker zie je advertenties en in ruil daarvoor is de inhoud gratis. Digitaal bracht voor adverteerders een belofte van data, targeting, diepgaande analyse van waar marketingeuro’s naartoe gaan en de Holy Grail – het einde van verspilling en een ROI die beter is dan ooit. Maar het spreekt voor zich dat er onderweg iets mis is gegaan.

Met de laatste Chrome aankondiging gaat Google blijkbaar met zijn tijd mee. Net als Apple is het beschermen van onze privacy en identiteit de big G’s prioriteit. Inderdaad, een nobele zaak. Maar tegelijkertijd zijn we misschien vergeten hoeveel Google al over ons weet. Van het moment dat we wakker worden tot wanneer we slapen. Iedereen die op de een of andere manier gebruik maakt van Android, Chrome en andere Google-producten zou moeten weten dat Google zelfs meer over je weet dan Facebook.

Privacy Verbloeming

Wanneer je hele bedrijfsmodel gebaseerd is op het verzamelen van persoonlijke gegevens, is elke verklaring rond het privacy-vriendelijk maken van één deel van die machine ineens een beetje onoprecht. De Chrome-update klinkt voor gebruikers misschien als een grote stap voorwaarts in de richting van privacy. Maak je echter geen illusies, het klantvoordeel is verbloeming voor een zakelijk en commercieel voordeel voor Google.

Met deze aankondiging maakt Google het leven van marketeers honderd keer moeilijker, mochten ze ooit proberen weg te lopen van Google. Waarom? Omdat onafhankelijke derde partijen met verschillende methoden van tracking en attributie beperkt worden in de data die ze kunnen gebruiken. En – nieuws flash – dat is ook dezelfde data die content gratis houdt, relevante advertenties matcht met de relevante gebruikers en ook aan marketeers vertelt welk deel van hun reclamegeld echt werkt.

Het behoud van privacy van de gebruiker is een nobele zaak en zou standaard moeten zijn voor alle online spelers. Sommigen zouden echter kunnen beweren dat GDPR, wanneer correct toegepast, dat al doet. Het is een reeks regels en richtlijnen die specifiek ontworpen zijn om de privacy van de gebruiker te beschermen en in stand te houden. Google springt op de GDPR-wagen om hun eigen doelen te bevorderen.

Ik begrijp de algemene richting waar ze vandaan komen – te veel cookies en trackers op de pagina van een uitgever kunnen leiden tot vertraging en een slechte gebruikerservaring. Bovendien worden gebruikersgegevens soms misbruikt door gewetenloze derden. Dat gezegd hebbende, zijn er in de industrie al oplossingen ontwikkeld om deze obstakels te overwinnen. Zo kan bijvoorbeeld een cookie-overschot worden voorkomen door gebruik te maken van postback tracking in plaats van cookies voor het meten van events op een pagina. Cookie consortia als Digitrust kunnen een andere oplossing zijn, die het gebruik van één universele, versleutelde en veilige cookie voorstellen – in plaats van één voor elke individuele speler in de ad tech. Ondertussen heeft ads.txt al bewezen effectief te zijn in het wegsnijden van ongeautoriseerde resellers en tussenpersonen uit het ecosysteem – en ads.cert belooft dat proces nog verder te brengen.

Een muur bouwen

Voor mij is het glashelder dat Google de gebruikers op de ‘juiste’ manier zal blijven targeten (als je eenmaal ingelogd bent, weten ze wie je bent) en adverteerders accurate targeting zal bieden binnen hun ‘walled gardens’. Maar door dit te doen, zullen ze ook de concurrentie uitschakelen en de controle van het duopolie vergroten.

De privacy van de gebruiker en de toestemming voor het online verzamelen van gegevens zijn van het grootste belang. En inderdaad, er zijn 3e partijen die misbruik maken van hun positie. Maar in plaats van de wortels van die slechte acteurs uit de grond te trekken, is Google in feite bezig om zonder onderscheid hele bossen om te zagen. Behalve in hun eigen tuin natuurlijk.

Terugkomend op ons Twain/Disraeli gezegde over statistieken, lijkt het opvallend gepast dat zelfs de best bedoelde initiatieven iets donkers verbergen.

Ik zeg niet dat er ‘lies, damn lies and Google’ zijn – verre van. Maar laat me dit zeggen – stel op dit moment geen vragen over Chrome. Ze zullen je maar één kant op wijzen.

Mozilla overweegt integratie Tor protocol in Firefox

Mozilla overweegt om het Tor-protocol in de standaard Firefox browser op te nemen. Nu wordt nog een aparte Tor Browser aangeboden.

Met de Tor Browser is het mogelijk om de ‘dark web’ te verkennen, een voor zoekmachines afgeschermd deel van het web. Het protocol beschikt over allerlei maatregelen om gebruikers tegen tracking te beschermen.

Mozilla wil nu onderzoeken of een volledige integratie mogelijk is. De organisatie zou gebruikers zo een Super Private Browsing (SPB) mode kunnen aanbieden.

Op dit moment maken elke dag zo’n 2,5 miljoen mensen gebruik van het Tor-netwerk.

Tilburg stopt met openbare wifi wegens privacywetgeving

De gemeente Tilburg biedt geen openbare wifi meer voor bezoekers van de binnenstad en de Spoorzone. Het blijkt dat dit niet voldoet aan de privacywetgeving.

Voor het gebruik van de openbare wifi in de binnenstad en Spoorzone werden zogeheten ‘mac-adressen’, unieke gegevens van een toestel (zoals een telefoon, tablet of laptop), geregistreerd in combinatie met locatiegegevens. Deze mac-adressen worden door de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) als persoonsgegevens gezien, omdat ze te herleiden zijn tot een persoon. Deze gegevens moet de gemeente, als aanbieder van het wifi-netwerk, beschermen.

Omdat de gemeente niet voldoende controle en invloed heeft op hoe de leverancier van wifi-netwerk met een deel van deze gegevens omgaat, is besloten om de openbare wifi voor de binnenstad en Spoorzone per direct te beëindigen. De niet openbare functies van de wifi blijven wel behouden. Het gaat hierbij om ondersteuning van evenementen (kassa’s, media en veiligheid) en sensoren voor geluidsoverlast.

Google Chrome gaat fingerprinting aanpakken

Google Chrome gaat nieuwe maatregelen nemen tegen fingerprinting. Via fingerprinting worden anonieme gebruikers toch herkend aan de hand van hun systeemconfiguratie.

Er wordt dan bijvoorbeeld gekeken naar scherminstellingen, geïnstalleerde plug-ins of lettertypen. Google vindt dat niet transparant en gaat die mogelijkheid op Chromium gebaseerde browsers beperken.

Verder moeten webontwikkelaars straks specifiek aangeven welke cookies zijn toegestaan om op meerdere websites te worden gebruikt. Gebruikers kunnen dan zogenoemde cross-site trackingcookies verwijderen.

Hoe belangrijk is Europa voor de e-commercesector?

“Europa, best belangrijk” was de leus van een overheidscampagne uit 2004, om Nederlanders meer bij Europa te betrekken. De komende verkiezingen gaan over onderwerpen die van belang zijn voor digital commerce: de richtlijnen over consumentenrechten, cross-border betaaldienste, toegankelijkheid, verordeningen over de relatie tussen platformen en retailers en e-privacy. Leeft Europa nu wel bij de kiezer?

Pijnlijk voor de regering in die tijd van de campagne (niet lang na het Nederlandse voorzitterschap van de Europese Unie) was de samenloop met het Nederlandse ‘Nee’ tegen een Europese grondwet. Ook de Tweede Kamer vond de slagzin destijds niet krachtig genoeg en de campagne werd uiteindelijk gestopt voordat deze goed en wel op gang was.

Nu zijn er op 23 mei in Nederland verkiezingen voor het Europese Parlement. (Een zeker niet representatief onderzoek leert mij dat maar weinigen deze datum spontaan kunnen noemen.) Toch zijn deze verkiezingen een reden om weer even scherp te hebben waar Europa ‘over gaat’. Een kleine greep uit de Brusselse onderwerpen die van belang zijn voor digital commerce: de richtlijnen over consumentenrechten, oneerlijke handelspraktijken, cross-border betaaldiensten, btw, toegankelijkheid, verordeningen over de relatie tussen platformen en retailers, e-privacy, digital advertisement tax … Onderwerpen die ook in dit filmpje van onze koepelorganisatie Ecommerce Europe voorbijkomen.

Samen met en tegen China

De Brexit is een actueel uithangbord voor andere belangrijke zaken waarover de EU gaat. Denk maar aan de verworvenheden van de interne markt en een vrij verkeer van personen en diensten. Maar belangrijker misschien nog is dat een Europese samenwerking nodig is om macro-economische en geopolitieke uitdagingen het hoofd te bieden: de voor- en nadelen van de platformeconomie en hoe om te gaan met de toenemende suprematie van China.

Wat betreft deze laatste uitdaging is het een goede zaak dat Nederland en Europa de naïviteit van zich afschudden waar het gaat om de relatie met deze belangrijke partner. Ja, China kan als handelspartner veel voor Nederlandse bedrijven betekenen. En ja, in China vinden veel interessante ontwikkelingen plaats voor de retailbranche, zoals de integratie van online in offline winkels (bekijk hiervoor eens deze korte video naar aanleiding van ons laatste bezoek aan Shanghai en Hongkong). Maar tegelijkertijd moeten we de (online) poorten ook weer niet wagenwijd openzetten voor Chinese webwinkels. Zo loop je het gevaar dat Europese (en dus Nederlandse) webwinkeliers uit hun eigen markt worden verdreven.

In de context van geopolitiek is het vooral zaak dat Europa zich niet laat meesleuren in de handelsoorlog met de Verenigde Staten, maar kiest voor een combinatie van handelsbevordering en het vasthouden aan het belang van Europese waarden waarin grondrechten een belangrijke rol spelen. Solitair opereren is ook hier niet slim, want dit leidt slechts tot kortetermijnwinsten. Een gezamenlijk Europees beleid moet daarom het credo zijn. Vermeldenswaardig hierbij was de recente oproep van CDA-kroonprins Wopke Hoekstra om Europa zich als het welbewuste grootste handelsblok ter wereld te laten opstellen.

Europese speerpunten

Inzoomend op e-commerce moet Europa In ieder geval ten aanzien van China drie belangrijke zaken regelen:

  • Bedrijven uit Europa, maar ook uit de rest van de wereld, moeten dezelfde (eenvoudige) toegang krijgen tot de Chinese markt als omgekeerd en daarmee een wederkerigheid in de handelsrelatie laat ontstaan in plaats van de protectionistische effecten van het huidige beleid.
  • Er moeten maatregelen worden genomen tegen de namaak- en inferieure producten uit het Verre Oosten en hier moet strikt op worden toegezien. Het CE-keur staat voor producten die voldoen aan de kwaliteitseisen binnen Europa, en niet voor ‘China Export’.
  • De EU moet fiscale maatregelen nemen die voorkomen dat invoerrechten en btw-plichten worden ontdoken.

Welk Europese beleid er straks ook uit de stembus rolt, het zou er te allen tijde toe moeten leiden dat Europese retailersstart- en -scale-ups zich kunnen meten met mondiaal opererende techbedrijven en kunnen bijdragen aan de concurrentiekracht van ons continent. Ook om een winner takes all-situatie te vermijden. De Europese Verordening Platform to Business probeert al meer balans te brengen in de verhouding tussen verkoper en platform, maar een onderzoek naar de fitheid van het bestaande mededingingsrecht om machtsmisbruik van mondiale opererende platforms is in mijn ogen een must. Ook hier geldt: “Denk Nederlands, doe Europees.”

Toch jammer dat het huidige politieke klimaat, onder druk van nationaal denken van een groot deel van het electoraat, maar weinig ruimte laat aan veel politieke partijen om een stevig pro-Europese koers te varen. Wie dat wel doet, kan een stem van veel kiezers vergeten. Dus, als we zonder politieke zelfmoord niet kunnen zeggen dat Europa superbelangrijk is, dan wil ik graag terugvallen op die slogan van vijftien jaar geleden. “Europa, best belangrijk!”

Google CEO haalt uit naar Apple: ‘Privacy moet voor iedereen zijn’

Google’s CEO Sundar Pichai heeft in een opiniestuk in de New York Times uitgelegd hoe Google omgaat met privacy en de gegevens van gebruikers. Pichai legt wat zijn bedrijf doet op het gebied van privacy en toegankelijkheid. Het is voor het eerst dat Google daar zo sterk de nadruk op legt.

Het artikel Google CEO haalt uit naar Apple: ‘Privacy moet voor iedereen zijn’ verscheen voor het eerst op iCulture

‘Facebook moet van toezichthouder een privacycommissie instellen’

Facebook moet van de Amerikaanse toezichthouder FTC een onafhankelijke privacycommissie in het leven roepen die ook regelmatig verslag doet van de privacyactiviteiten van het bedrijf. Daarover wordt momenteel onderhandeld, zo weet het politieke blog Politico.

Facebook krijgt van de FTC nog een flinke boete opgelegd wegens privacyovertredingen. Facebook houdt zelf rekening met een bedrag van 3 tot 5 miljard dollar.

Daarnaast moet er dus meer intern toezicht komen. De commissie zal deels bestaan uit bestuurders van Facebook zelf.

Aanleiding is het schandaal rond Cambridge Analytica, waarbij de gegevens van minstens 87 miljoen gebruikers zijn ingezet voor politieke propaganda. Facebook had meermaals beterschap beloofd.

Zo kun je Google locatiedata verwijderen

Ben je op een locatie geweest waar je liever niet meer aan herinnerd wilt worden? Google houdt alles van je bij, ook de locaties waar je bent geweest. Je kunt ervoor kiezen om deze locatiedata uit te schakelen of specifieke plekken te verwijderen. Dat kan zelfs automatisch na een bepaalde tijd.

Het artikel Zo kun je Google locatiedata verwijderen verscheen voor het eerst op iCulture

‘Persoonlijke informatie niet veilig bij sites over geloof, ziekte en geaardheid’

Websites met informatie over gevoelige onderwerpen lappen de privacywet massaal aan hun laars. Dat zegt de Consumentenbond. Veel sites plaatsen zonder toestemming cookies van advertentienetwerken, waardoor die zeer persoonlijke informatie over de bezoekers in handen krijgen.

Onderzoekers van de Consumentenbond zochten in maart en april op onderwerpen binnen de categorieën geloof, jeugd, medisch en geaardheid. Via zoekvragen over onder meer depressie, verslaving, seksuele geaardheid en kanker kwamen zij op 106 websites.

Bijna de helft van die sites plaatste bij bezoek direct, dus zonder toestemming van de bezoeker, een of meer advertentiecookies, bijna altijd van Google. Websites als CIP.nl, Refoweb.nl en scholieren.com plaatsten er zelfs tientallen. Ouders.nl maakte het helemaal bont en plaatste maar liefst 37 cookies.

Ook een flink aantal instellingen voor geestelijke gezondheidszorg viel op. Onder andere ggzdrenthe.nl, connection-sggz.nl, parnassiagroep.nl en lentis.nl volgden ongevraagd het surfgedrag van hun bezoekers en speelden deze informatie door naar Google.

De privacywet AVG is nu een jaar van kracht, maar het is volgens de bond zorgwekkend hoe slecht de wet wordt nageleefd.

Foto Pexels

Leven in tijden van spionagekapitalisme

De bekendste spionagekapitalist is Facebook. Sinds de opkomst van internetreuzen is privacy niet meer vanzelfsprekend. Dataverzameling is gemeengoed, en dat dat zomaar kan, daar is uiteraard niet iedereen het mee eens. Hoogleraar Shoshanna Zuboff schreef daarover het het boek The Age of Surveillance Capitalism. Rens van der Vorst vat het voor je samen.

In oktober 2018 werd The Age of Surveillance Capitalism gepubliceerd. Geschreven door hoogleraar aan de Harvard Business School Shoshanna Zuboff. Belangrijk, vol nieuwe inzichten en essentieel voor onze toekomst. Een boodschap die verspreid moet worden! Helaas is het boek óók dik (523 pagina’s), ontoegankelijk, moeilijk, in het Engels, en vol met 6-en-meer-lettergrepen-woorden. Daarom maakte ik een ongenuanceerde, incomplete, versimpelde, zelf ingekleurde, zelf aangevulde maar – hoop ik – hartstikke toegankelijke samenvatting.

Spionagekapitalisme, wat is het?

Hét kernbegrip van het boek is Surveillance Capitalism. Ik vertaal dat met spionagekapitalisme. Dat is geen exacte vertaling, toegegeven, maar het dekt wel de lading, denk ik. En het klinkt lekker. Wat jij van de term vindt, mag je zelf bepalen nadat ik heb uitgelegd wat spionagekapitalisme precies is. Daar gaan we dan!

Spionagekapitalisme is een vorm van kapitalisme waarbij mensen bespied worden vaak zonder dat ze daar bewust van zijn. Dit bespieden leidt tot een dataverzameling. Er wordt data verzameld over wat mensen ‘doen’ (posten, liken, kijken, klikken, zoeken, etc..). Dat is de ‘eerste laag’. Maar er wordt ook data verzameld over hoe mensen dat doen (waar, hoe vaak, met wie, op welke toon, met een filter of zonder, hoe lang, wanneer, etc..). Dat is de schaduwlaag. En die is pas echt waardevol. Met de data uit de eerste laag en de schaduwlaag samen kun je gedrag voorspellen en die voorspelling verkoopt de spionagekapitalist aan zijn klanten: bedrijven of organisaties die ook weer iets willen verkopen. Zeep of een idee. De spionagekapitalist verkoopt daarmee zekerheid. Ik weet zeker dat deze mensen in jouw product geïnteresseerd zijn. Ik weet zeker dat deze mensen niet gaan stemmen.

Daar staan we nu. En dat is nog maar het begin. De beste manier om zekerheid te verkopen, is namelijk niet om gedrag te voorspellen, maar om gedrag te beïnvloeden én te bepalen. Data gebruiken om mensen te manipuleren en die ‘superkracht’ weer verkopen aan bedrijven en organisaties. Dát is het doel van het spionagekapitalisme. Van voorspellen naar bepalen. Van vóór ons automatiseren naar ons automatiseren.

In het boek staan hier en daar ” zelfgetekende plaatjes’. Dus ik dacht, laat ik er ook eentje tekenen.

En dan nu de praktijk. Laten we er eens een voorbeeld bij halen van een bekende spionagekapitalist: Facebook. Facebook registreert alles wat je liket, post, deelt, klikt en bekijkt. Via Facebook – pixels word je ook bespied als je andere websites bezoekt. En zelfs je contacten worden in kaart gebracht. Dat betekent dat ook mensen zonder Facebook-account in beeld zijn. Kortom, Facebook streeft erna alles en iedereen te bespioneren. Dat is nog maar de eerste laag. Facebook registreert ook hoe vaak je Facebook gebruikt, waar, op welke manier, hoe lang, vanaf welk apparaat, en ga zo maar door. De schaduwlaag. Met al deze gegevens voorspelt Facebook jouw gedrag. Bijvoorbeeld of je van plan bent een spijkerbroek te kopen. Die voorspelling wordt weer verkocht aan bedrijven, die met die gegevens jou proberen te beïnvloeden (kijk nou eens, wat een mooie spijkerbroek!). Facebook heeft al aangetoond dat het meer kan dan alleen voorspellen. Zo lieten ze zien dat ze gebruikers wat somberder konden maken door ze bepaalde berichten te laten zien. Dat past in hun plannen: niet voorspellen of je een spijkerbroek wilt kopen maar bepalen dát je een spijkerbroek wilt kopen.

Er is nooit genoeg data! Een spionagekapitalist heeft nooit genoeg data. Hoe meer data, hoe beter gedrag voorspeld kan worden. Hoe beter gedrag bepaald kan worden. Hoe meer zekerheid verkocht kan worden. Met data wordt de kunstmatige intelligentie getraind. Kwantiteit leidt tot ‘kwaliteit’. En dus is het de ambitie van het spionagekapitalisme om elk gedrag te bespieden en om te zetten in data. Het spionagekapitalisme streeft er na zijn activiteiten uit te breiden. In de breedte en in de diepte.

Laten we beginnen met de breedte. Bijvoorbeeld: de spionagekapitalist Google. Die startte als een zoekmachine. Dat was en is een goede manier om mensen te bespieden. Immers, als jij jeuk hebt in de schaamstreek vertel je dat waarschijnlijk eerder aan Google dan aan je partner. Maar dat was natuurlijk niet voldoende. Dus volgde allerlei nieuwe diensten. Ik noem er een paar. G-mail zodat ze konden zien wat je mailt en hoe je mailt. Google Drive, om mee te kijken wat je allemaal bewaart. Daarna kwam de smartphone en bouwde Google snel zijn eigen  – spionerende – besturingssysteem (Android). Een slimme thermostaat volgde, want wat doe jij allemaal thuis? En zo’n thermostaat kun je natuurlijk bedienen met van die slimme speakers (Google Home) die nu overal opduiken. In auto’s zit steeds vaker (navigatie)-software van Google. Onlangs lanceerde Google de plannen om streaming games aan te bieden. Het verdienmodel is ongetwijfeld niet om gamers te helpen maar om inzicht te krijgen in wat gamers doen. En hoe ze dat doen. Misschien zijn zelfrijdende auto’s daarom straks wel gratis. En zal Google voorop lopen bij slimme gezondheidsarmbanden. Slimme kleding. Slimme verf. Slimme verpakkingen. Daarom is het ook verstandig om in je hoofd ‘slim’ (smart) te vervangen door spionage. Slimme weegschaal. Spionageweegschaal. Zoiets. Dat beschrijft meestal beter wat het product doet.

Een ontluisterend voorbeeld van de verbreding van de activiteiten van het spionagekapitalisme is de Roomba. Deze slimme stofzuiger doet meer dan stofzuigen alleen. Het apparaat herkent meubelmerken en maakt plattegrondjes van je woonkamer. En dat terwijl je dik betaald hebt voor het apparaat. Het bedrijf heeft nog niet besloten wat het met die data gaat doen, maar het feit alleen dát het verzameld wordt, is al bizar genoeg. Stel dat je je werkster in je huis betrapt terwijl ze staat te fotograferen, dan vraag je haar te vertrekken. Misschien op een onvriendelijke manier. En dan bel je de politie. Over je slimme stofzuiger schep je op tegen je vrienden. Immers als je stofzuiger slim is, moet jij dat ook wel zijn, toch? Nee, dus.

Naast een verbreding streeft het spionagekapitalisme ook naar een verdieping. De spionagekapitalist wil naar binnen kunnen kijken. Bijvoorbeeld door minuscule gezichtsuitdrukkingen te registreren en te analyseren. Micro-expressies. Die laten vaak zien wat je écht van iets denkt terwijl je daar zelf niet eens bewust van bent. Er zijn spionagekapitalisten die zwaar investeren in de combinatie van de informatie uit je slimme armband, met wat je doet op je smartphone, waar je naar kijkt op YouTube, waar je bent en ga zo maar door. Zo bouwen ze jouw emotionele profiel. Emotie-as-a-service.

Kortom, als je weer eens een goeroe hoort praten over een ‘connected, smart society’ dan weet je nu in wiens belang dat echt is. Internet of Things, smart devices. 5G. Altijd online. Het zijn allemaal componenten die bijdragen aan een enorme spionage-infrastructuur. Aan het het vertalen van gedrag in data.

Je hebt misschien wel eens de uitdrukking gehoord: als het product gratis is, dan ben jij het product. Dat klopt dus niet. Het product is de voorspelling (en straks de manipulatie) die verkocht wordt. De zekerheid. Jij bent slechts de grondstof. Het ruwe materiaal. Ik hoorde pas iemand zeggen: als data de nieuwe olie is, waarom zijn wij dan niet de nieuwe sjeiks? Simpel. Omdat wij slechts de grond zijn.

Hoe komen ze er mee weg?

Spionagekapitalisme heeft weinig met wetten en regels. Sterker nog, spionagekapitalisten hanteren bewust een strategie die zich niets aantrekt van wetten en regels. Het begon allemaal met een verklaring. Er is nooit gevraagd óf data verzameld mocht worden, nee, er is verklaard dát data verzameld ging worden. Spionagekapitalisten hebben zo bekeken wel iets weg van de Spaanse veroveraars die 500 jaar geleden op de kust van Zuid-Amerika landden en verklaarden dat het land toebehoorde aan de Spaanse koning. Waarom? Omdat ze het verklaarden.

Spionagekapitalisten verzamelen data en hanteren daarbij steeds hetzelfde patroon. Het begint met een strooptocht. Pakken wat je pakken kan. Zo snel mogelijk. Zo breed mogelijk. Tot mensen doorkrijgen wat je aan het doen bent. Daarna ga je tijdrekken. Rechtszaken. Rookgordijnen opwerpen. Negeren. De schuld geven aan bugs. Je weet, democratie maakt weinig kans tegen een machtige spionagekapitalist. Je wacht tot er gewenning optreedt. Het publiek gebruikt je diensten. Raakt er aan gewend. Kan misschien wel niet meer zonder. Daarna komt fase 3: aanpassing. Je past je een beetje aan. Er wordt beleid aangescherpt. Beterschap beloofd. Hier en daar wat zaken écht verbeterd. Maar nooit de zaken die van fundamenteel belang zijn voor de spionagekapitalist. En tenslotte verandert de spionagekapitalist van richting. Er wordt een nieuw verhaal verteld, voortgebouwd. Nieuwe data verzameld.

Bijvoorbeeld Google Streetview. Op een dag begon Google met een strooptocht. Plotseling reden er auto’s door onze straten die niet alleen alles fotografeerden maar nog veel meer data slurpten. Zo werden alle draadloze netwerken in kaart gebracht, inclusief  – waar mogelijk – gebruikersnamen en wachtwoorden. Uiteindelijk kwamen we daarachter en dus wierp Google rookgordijnen op. Ze verscholen zich achter één engineer die een fout had gemaakt. Later bleek het ‘by design’ te zijn, maar toen waren we al gewend. Het was wel heel handig, dat Streetview. Hoe moet je immers als leraar Aardrijkskunde les geven zonder? Daarna kwamen er wat aanpassingen. Mensen werden anoniem gemaakt. Kentekens weggestreept. In sommige landen werd het verboden. In andere landen echter veranderde Google van richting en werd er voortgebouwd. Satellietfoto’s toegevoegd. Nieuwe plannen gepresenteerd om Streetview een veel belangrijker onderdeel te maken van ons leven. Een Pokémon in een Starbucks is wat dat betreft slechts een voorproefje van onze toekomst.

Stropen. Tijdrekken tot er gewenning optreedt. Aanpassen. Van richting veranderen. Repeat.

Dus als jij een slimme speaker in huis hebt, ga er dan maar vanuit dat het apparaat de hele tijd meeluistert. Ook als jij er niet tegen praat. Ook als Amazon of Google zegt van niet. Ook als het apparaat in de slaapkamer staat. En als we er straks achter komen, ach, dan zijn we al gewend. Verdoofd. Een Google Home is zó gemakkelijk. We zouden niet meer zonder kunnen. Je zou maar op je smartphone moeten typen om een liedje af te spelen. Zó onhandig. Vroeger moesten spionnen veel moeite doen om een microfoon ergens in huis te verstoppen. Tegenwoordig halen we trots ons eigen spionagemicrofoontje in huis.

In Europa snappen we inmiddels dat regulering noodzakelijk is. Daarom is de Algemene Verordening Gegevensbescherming (GDPR) zo belangrijk. Die is toch vooral bedoeld om spionagekapitalisten te beteugelen niet om organisaties intern te frustreren met bureaucratische regeltjes rondom klassenlijstjes. Spionagekapitalisten verzetten zich tegen regulering. Dat doen ze subtiel. Natuurlijk zeggen ze privacy, online haat, auteursrechten en oneigenlijke beïnvloeding te bestrijden. En dat doen ze ook in zekere mate. Facebook huurt bedrijven in die mensen inhuren die content opschonen (alhoewel die mensen slecht behandeld worden). Google maakt het mogelijk om al je data te downloaden (alhoewel in ontoegankelijke formats). Maar, let op, alle discussie gaat slechts over de ‘eerste laag.’ De echt waardevolle data (de schaduwlaag) daar kom je niet bij. Daar wordt niet eens over gesproken. En dat is geen toeval.

In Christchurch, Nieuw-Zeeland werden 50 mensen vermoord. De moordenaar zond het uit via een Facebook Livestream. Het zorgde voor een hoop controverse en Facebook was er snel bij om tegenmaatregelen aan te kondigen. Het stopzetten van de mogelijkheid om Livestreams op te zetten, was niet één van de mogelijke maatregelen. Facebook weet namelijk dat gebruikers veel meer interacteren met Livestreams dan met welke andere vorm van content dan ook. En al die interactie betekent data voor de schaduwlaag en dat is waar het om gaat. Verbreden. Verzamelen. Voorspellen. Bepalen. Spionagekapitalisten lijken soms betrokken, lijken te geven om privacy, beïnvloeding en online haat, maar ze zijn radicaal ongeïnteresseerd.

Het is een enge gedachte. Immers het spionagekapitalisme is bezig aan een opmars. Google, Microsoft, Facebook, Samsung, Twitter, IBM, AT&T, maar ook traditionelere bedrijven buigen hun bedrijfsmodel om. Banken, kledingbedrijven, electronica-concerns, supermarkten. En elke keer als een bedrijf dat doet, stijgen de aandelenkoersen. Geld verdien je niet meer primair door mooie producten of diensten te verkopen, maar door mensen te bespieden.

Wat doen we eraan?

Misschien denk jij nu nog steeds: nou én? Als iemand weet dat ik een spijkerbroek wil kopen en dan krijg ik een aanbieding te zien van een mooie spijkerbroek. Dat is toch top! Nee, dus. Want het gaat veel verder. Er dreigt een wereld vol radicaal ongeïnteresseerde bedrijven die niet alleen voorspellen wat we gaan doen maar straks kunnen bepalen wat wij denken en doen. Die geloven dat vrije wil niets anders is dan gedrag dat nog niet te verklaren is. Omdat er nog niet genoeg data is. En die het geld, de kennis en de macht hebben om hun dromen en onze nachtmerries na te jagen. Klassieke kapitalisten hebben de natuur verwoest, spionagekapitalisten bedreigen de menselijke natuur.

Spionagekapitalisten verkopen zekerheid. De zekerheid dat jij een spijkerbroek gaat kopen. De zekerheid dat jij gaat stemmen. De zekerheid dat jouw denkbeelden veranderen. Maar straks ook de zekerheid dat een contract wordt gehonoreerd. Betaal jij de afbetaling op je auto niet, dan start die niet meer. Rijd jij te hard dan verhogen we in een microseconde je verzekeringspremie. Niet genoeg getypt? Gesprekje met je baas. Vandaag de dag zijn contracten gebaseerd op vertrouwen, maar het spionagekapitalisme vertrouwt op zekerheid.

Spionagekapitalisten geloven in een vrije markt. Ze geloven dat een volledig vrije markt waarin mensen hun eigen keuzes maken, leidt tot de beste inrichting van de maatschappij. Ze vertellen er uiteraard niet bij dat ze streven naar een toekomst waarin mensen geen vrije wilmeer hebben en waarin spionagekapitalisten zo machtig zijn dat er geen sprake is van een vrije markt. En, in een toekomst waarin mensen niet langer hun eigen keuzes maken, is er ook geen sprake meer van een functionerende democratie.

Het goede nieuws? Er is nog tijd. Heb je wel eens een hotel geboekt via Internet, dan krijg je vaak daarna nog weken reclames te zien van hotelkamers. Terwijl je al geboekt hebt. Zo goed werkt het dus allemaal nog niet. Elke keer als de 81-jarige Han van Doorn zijn woonplaats (Uithoorn) vertelt tegen Google Home, verstaat de ‘slimme’ speaker: YouPorn. We staan aan de vooravond en er is nog tijd.

Dus is er tegenwicht nodig. Dat begint met bewustwording. Spionagekapitalisme is iets compleet nieuws. Iets dat zo nieuw is, dat bekende manieren van denken en duiden niet van toepassing zijn. We bevatten het niet echt. En we vinden de diensten handig. We zijn verdoofd.Als we straks ‘café’ zeggen tegen een zelfrijdende auto en die rijdt ons naar een café waar ons favoriete drankje al klaar staat, zonder dat wij weten hoe of waarom, dan vinden we dat misschien nog wel handig ook. Maar dat is het niet! We moeten ontwaken uit onze verdoving. Mens willen zijn! De Berlijnse muur viel omdat de inwoners van Oost-Berlijn er klaar mee waren. Dat is onze rol. Dat is ontzettend belangrijk. Misschien dat deze samenvatting daar een beetje bij helpt.

Maar bewustwording is niet voldoende. Spionagekapitalisme heeft een hekel aan wetten en regels en juist daarom hebben we regulering nodig. Van Amerika valt er op dit moment weinig te verwachten. Sinds 11 september 2001 hebben ze de spionagekapitalisten veel te hard nodig om ‘terroristen’ op te sporen. China is te druk met het bespioneren van de eigen burgers. Europa dan maar. De AvG/GDPR is een begin. Maar niet meer dan dat. Er is veel meer nodig. Je hoort soms mensen praten over regels rondom data- eigenaarschap. Moeten mensen niet eigenaar zijn van hun data? Dat is de verkeerde vraag. Een vraag die afleidt. De échte vraag is fundamenteler. Waarom wordt die data überhaupt verzameld, geanalyseerd, bewerkt en verkocht?

Regulering dus! Een spionagekapitalist zal zeggen dat regulering innovatie dwarsboomt maar het tegenovergestelde is waar. Goede regulering leidt tot innovatie. Tot nieuwe bedrijven met andere bedrijfsmodellen. Bedrijven waarbij je betaalt met je geld in plaats van met je data (of, zoals tegenwoordig steeds vaker met je geld en je data). Bedrijven die diensten aanbieden, maar geen voorspellingen verkopen. Bedrijven die een alternatief bieden. Bedrijven die de opmars van het spionagekapitalisme stuitten.

Hopen we dan maar.

Hieronder licht Shoshanna Zuboff haar boek toe in een filmpje op een platform van een spionagekapitalist. Het Droste – effect, zeg maar (30 minuten).

Page generated in 1,390 seconds. Stats plugin by www.blog.ca